15/05/2012

Γαλατικό χωριό

Δεν είναι καταστροφολογικό να πει κανείς ότι έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα δείχνουν να έχουμε μπει σε έναν δρόμο χωρίς επιστροφή. Και κυβέρνηση να σχηματιστεί με την ψήφο εμπιστοσύνης ή ανοχής κάποιων κομμάτων στη Βουλή, η χώρα αποσυντίθεται κάθε μέρα που περνάει με τους πολιτικούς να δείχνουν με το δάχτυλο ο ένας τον άλλον και έναν λαό να αλληλοσπαράσσεται στο εσωτερικό του. Το όραμα εκλείπει, η ελπίδα έχει εξατμιστεί και η Ελλάδα μοιάζει να βυθίζεται σε ένα τέλμα απελπισίας που την φέρνει όλο και πιο κοντά στην απονενοημένη απόφαση ενός αυτόχειρα που βάζει τέλος στη ζωή του. 

Ο κίνδυνος που διατρέχει η Ελλάδα αυτή τη στιγμή είναι κάτι πολύ πιο ουσιαστικό από το αν θα βγούμε από το ευρώ ή οδηγηθούμε τελικά σε άτακτη χρεοκοπία. Είναι ένας κίνδυνος που έχει να κάνει με την ίδια την εθνική υπόσταση της χώρας και την επιβίωση των πολιτών της. Και αυτήν την ιστορικότητα του κινδύνου την διαχειριζόμαστε ως χώρα, ως κοινωνία, ως πολιτικό σύστημα με όρους που προσιδιάζουν περισσότερο στο “γαλατικό χωριό” παρά σε ένα οργανωμένο και στιβαρό έθνος με προοπτική, θέληση και αποφασιστικότητα. Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με τον εφιάλτη της επιστροφής στη μετεμφυλιακή κατάσταση όπου ο τόπος ρημαγμένος έψαχνε να μαζέψει τα κομμάτια του. Το ίδιο δράμα κινδυνεύουμε να ζήσουμε και σήμερα και δεν υπάρχει κανείς που θα μπορέσει να μας βγάλει από αυτό αν εμείς οι ίδιοι δεν αποφασίσουμε ότι θέλουμε να το κάνουμε. Το ερώτημα είναι: μπορούμε; 

Τα περιθώρια έχουν στενέψει ασφυκτικά για να αισιοδοξεί κανείς. Τα τελευταία δύο χρόνια μέσα σε ένα μείγμα εκρηκτικού κοινωνικού κοκτέιλ, η οικονομική κρίση στην χώρα μας διαδέχεται την πολιτική και τούμπαλιν. Έτσι όπως λειτουργεί στην Ελλάδα, η Δημοκρατία στέκεται ανίκανη να δώσει διέξοδο στα αδιέξοδα με αποτέλεσμα να τα εντείνει. Ο λαός επιλέγει ως “ύστατη λύση” τα άκρα και αυτά με τη σειρά τους τροφοδοτούν τον εσωτερικό διχασμό δίνοντας το τελειωτικό διαλυτικό χτύπημα σε μία χώρα απογυμνωμένη από κάθε ίχνος αξιοπρέπειας και υπερηφάνειας το παρόν και κυρίως το μέλλον της. 

Και αυτό το μέλλον έχει χρονικό ορίζοντα πολύ μεγαλύτερο από τους υφιστάμενους πολιτικούς σχηματισμούς και τους διαχειριστές αυτής της ιστορικής κρίσης. Η ελπίδα ότι κάτι μπορεί να πάει προς το καλύτερο, θα υπάρξει μόνο όταν αυτά τα πρόσωπα/διαχειριστές συνειδητοποιήσουν την εφημερότητα της ύπαρξής τους μπροστά στην αιωνιότητα της ιστορίας της Ελλάδας και του λαού της. Δυστυχώς δεν φαίνονται διατεθειμένοι να το κάνουν. 

06/03/2012

Υπάρχει ηθική χωρίς ανθρωπιά; Το παράδειγμα του εφόρου

Αδυνατώ να το πιστέψω. Οφείλω όμως να καταθέσω την καταγγελία, όπως ακριβώς μου την μετέφεραν. Βρήκα την αφορμή να το κάνω αυτό, μετά την είδηση ότι ο Υπουργός Οικονομικών φέρεται να έχει εξουσιοδοτήσει τους εφόρους στις κατά τόπους εφορίες για να αποφασίζουν εκείνοι για το ποιοι ιδιοκτήτες ακινήτων είναι ανήμποροι να καταβάλλουν το χαράτσι της ΔΕΗ και ποιοι όχι.

Το πώς στα τρία αυτά παραδείγματα που σας προανέφερα επιβεβαιώνεται αυτό; Γιατί η συμπεριφορά και των τριών εφόρων εξηγείται από λόγους που φέρονται να είναι παράταιροι προς το λειτούργημά τους. Ο πρώτος έφορος φέρεται να είναι δυσαρεστημένος από το ΥΠΟΙΚ γιατί τον μεταθέτουν και θεωρεί ότι παίζοντάς το αυστηρός προς τους πολίτες, θα έχει να επιδείξει… “έργο”, η δεύτερη έφορος συνταξιοδοτείται και φέρεται ελάχιστη σημασία να δίνει πλέον στον πολίτη-άνθρωπο που έχει απέναντί της και η τρίτη ακούγεται ότι έχει βάλει στη λίστα των προτεραιοτήτων της για να υπαχθούν στην ειδική αυτή ευνοϊκή ρύθμιση κάποιους… “δικούς της”, ήτοι πρώτα ξαδέλφια και λοιποί συγγενείς.

Τρεις άνθρωποι από τρεις διαφορετικές εφορίες, μία στην Αθήνα και δύο στην επαρχία, μου περιέγραψαν το ίδιο σχεδόν περιστατικό με θύματα τους ίδιους. Και οι τρεις είναι συνταξιούχοι γονείς τριών φίλων μου. Μία μέρα πηγαίνουν στην εφορία για να τακτοποιήσουν τις εκκρεμείς φορολογικές τους υποθέσεις. Όπως τους ενημέρωσαν, προβλέπεται για τους συνταξιούχους η δυνατότητα ενός διακανονισμού για την τμηματική καταβολή των οφειλόμενων ποσών που χρωστούν στην εφορία δίνοντας κατ’ ελάχιστον το ποσό των 100 ευρώ μηνιαίας καταβολής. Και στις τρεις περιπτώσεις, οι τρεις διαφορετικοί έφοροι δεν έδειξαν διάθεση συνεννόησης και πρόθεση να βοηθήσουν από μέρους τους ώστε να επιτευχθεί αυτός ο διακανονισμός. Και αυτό παρά το γεγονός ότι και οι τρεις περιπτώσεις συνταξιούχων πληρούν τα απαραίτητα κριτήρια για να τους δοθεί αυτή η δυνατότητα, που προέρχεται κυρίως λόγω της δραματικής περικοπής των συντάξεών τους. Αντίθετα, όπως μου ειπώθηκε, οι τρεις έφοροι τους συμπεριφέρθηκαν με έναν τρόπο, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί το λιγότερο εκδικητικός. Δε μιλάμε φυσικά για τις περιπτώσεις μεγαλοοφειλετών. Άρα λοιπόν που είναι το πρόβλημα; Εκεί που επί πολλές δεκαετίες βρίσκεται η πληγή της δημόσιας διοίκησης στη χώρα μας. Το Υπουργείο Οικονομικών μπορεί να εξουσιοδοτεί τους εφόρους να κάνουν αυτή τη δουλειά, δηλαδή στην προκειμένη περίπτωση να λειτουργούν λίγο- πολύ ως εν δυνάμει κριτές, πολλές φορές όμως αυθαιρετούντες αφού ούτε ο μηχανισμός ελέγχου τους υπάρχει για να διασφαλίσει ότι πράγματι η κρίση τους σε κάθεμία ξεχωριστή περίπτωση θα είναι αξιοκρατική αλλά ούτε αρκετές φορές υπάρχει συνείδηση του καθήκοντός τους σε μερικούς από αυτούς.

Δε ξέρω τι πραγματικά να πιστέψω απ’ όλα αυτά. Αν πρέπει να τα πιστέψω όλα ή ένα μέρος αυτών. Αν συμβαίνουν ακόμα τέτοιες ιστορίες στην καταρρέουσα Ελλάδα του 2012, τότε τι να πω; Φοβάμαι ότι ακόμα και σήμερα, εδώ που έχουμε φθάσει, η κρίση δεν έχει δώσει στην κοινωνία μας τα διδάγματα που έπρεπε και ότι, τελικά, το πρόβλημά μας δεν είναι καν οικονομικό ή πολιτικό. Είναι πρωτίστως ηθικό. Και όχι σε εξάρτηση απλά με το τι είναι νόμιμο, όπως έχουμε συνηθίσει να ακούμε, ούτε με το αν οι αξίες μας έχουν χάσει την ηθική τους βάση. Αλλά με το αν η κοινωνία μας έχει πλέον την ανθρωπιά που θα ήταν το τελευταίο ισχυρό αντιστάθμισμα απέναντι στη σύγχρονη τραγωδία που βιώνει η χώρα μας. Γιατί ηθική χωρίς ανθρωπιά δεν υπάρχει. Και το αντίστροφο. 

27/02/2012

Στα φανερά και τα απόκρυφα του ΔΝΤ

Η φωτογραφία που βλέπετε παρακάτω… 

… είναι τραβηγμένη από τα “άδυτα” του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Εκεί, δηλαδή, όπου πρόσβαση δεν έχει κανείς άλλος πέρα από την Κριστίν Λαγκάρντ, τους εκπροσώπους των χωρών που συναπαρτίζουν το Ταμείο καθώς και τους πολύ στενούς συνεργάτες τους. Μέσα σε αυτήν την “αυτοκρατορικών διαστάσεων” αίθουσα θα συνεδριάσει το Δ.Σ. του Ταμείου την δεύτερη βδομάδα του Μαρτίου πιθανότατα, για να καθορίσει το ακριβές ποσό συμμετοχής του στο νεό πακέτο στήριξης της χώρας μας. Είναι η ίδια αίθουσα στην οποία τα τελευταία δύο χρόνια η Ελλάδα είναι ένα από τα κεντρικά θέματα συζήτησης. Αρκετές φορές μάλιστα και η αιτία έντονων διαξιφισμών μεταξύ χωρών- μελών. Σε αυτήν την “κρύα” για εμάς αίθουσα - αλλά πολύ “ζεστή” για όσους την απολαμβάνουν τακτικά- λαμβάνονται οι αποφάσεις που επηρεάζουν τις ζωές όλων μας. Εδώ χτυπάει η “καρδιά” του ΔΝΤ. Μέσα σε αυτήν την αίθουσα λέγονται τα πάντα. Όταν ο άνθρωπος του Ταμείου άνοιξε τις διπλοκλειδωμένες πόρτες και ξεδιπλώθηκε μπροστά μου αυτή η επιβλητική αίθουσα που σήμερα ο ΣΚΑΪ σας παρουσιάζει, σκέφτηκα πόσα μυστικά κρύβουν οι τοίχοι της και πόσες ιστορίες δεκαετιών έχουν χαραχθεί επάνω τους, τις οποίες ίσως ποτέ να μην μάθουμε ολοκληρωμένα. Θα ήθελα να ήξερα κάθε μία φράση που έχει ειπωθεί μέσα σε αυτήν την αίθουσα για τη χώρα μας. Κάθε μία λέξη που έχει ακουστεί τα τελευταία δύο χρόνια εκεί μέσα για την Ελλάδα. Γιατί όταν η ιστορία ισορροπεί σε ένα τεντωμένο σχοινί, τότε μία και μόνο λέξη είναι ικανή και αρκετή για να αλλάξει το ρου της.

Όλα αυτά σε αντίθεση με την αίθουσα αυτής της φωτογραφίας που βλέπετε παρακάτω…

… όπου εδώ λέγονται μόνο όσα το Ταμείο και ο εκπρόσωπός του θέλουν να πουν: Η αίθουσα του καθιερωμένου press breifing του ΔΝΤ. Σαν ένα θέατρο που ο καθένας έχει αναλάβει το δικό του ρόλο, με τους δημοσιογράφους να ρωτούν αυτά που θέλουν να μάθουν και τον εκπρόσωπο τύπου να απαντάει μόνο σε όσα έχει προαποφασίσει να απαντήσει. Όπου η εμπειρία σου διδάσκει να βρίσκεις τις απαντήσεις που θέτεις στα ερωτήματά σου όχι στις λέξεις που βγαίνουν από το στόμα του εκπροσώπου αλλά σε όσα κρύβονται πίσω από αυτές, στο ηχόχρωμα της εκφοράς τους από τη φωνή του, στον τρόπο σύνταξή τους και τον λόγο που χρησιμοποιήθηκαν αυτές και όχι κάποιες άλλες λέξεις παρόμοιας σημασίας. 

Και το ρεπορτάζ συνήθως βγαίνει κάπως έτσι. Με σκόρπιες πληροφορίες που τις πιάνεις στον αέρα και τις καταγράφει ακόμα και πάνω σε μία…

…χαρτοπετσέτα που θα βρεις εκείνη τη στιγμή πρόχειρη πριν η “πηγή” σου γυρίσει την πλάτη και χάσεις την είδηση. 

Οι παραπάνω φωτογραφίες είναι σαν τα βήματα που πρέπει να κάνεις για να φθάσεις στο σημείο να ενώσεις ένα- ένα τα κομμάτια του παζλ. Κομμάτια συλλεγμένα από τα πολλά “πρόσωπα” του ΔΝΤ. Τα επίσημα και τα ανεπίσημα. Τα φανερά και τα απόκρυφα. 

Και όταν έρχεται η ώρα η τεχνολογία να συναντήσει το ρεπορτάζ… 

… για ένα πράγμα πρέπει να έχει κανείς συνείδηση. Είναι αυτό που ανέφερα σε μία πρόσφατη συνέντευξή μου στην Athens Voice. Ότι “σε στιγμές που αναμφίβολα είναι εθνικά φορτισμένες, το άλλοθι για να διανθιστεί η είδηση με πατριωτικούς συναισθηματισμούς μπορεί εύκολα να βρεθεί. Πατριωτισμός δεν είναι όμως αυτο. Πατριωτισμός στη δημοσιογραφία είναι να μεταφέρεις την είδηση για την χώρα σου σε ένα από τα κέντρα λήψης αποφάσεων, όπως ακριβώς είναι και όχι όπως, δυστυχώς, θα θέλαμε ή θα ευχόμασταν να είναι”. 

19/02/2012

“We are all Greeks” στο Μανχάταν (φωτογραφικό υλικό)

Σάββατο 18 Φεβρουαρίου.
Πάρκο Ζουκότι, Μανχάταν Νέας Υόρκης. Σάββατο
Καθημερινοί βιοπαλαιστές, μαμάδες με τα μωρά στην αγκαλιά τους, γιαγιάδες και παππούδες, νέοι επιστήμονες, μικρά παιδάκια. Ένιωσαν την ανάγκη τους να είναι εκεί ως ένα χρέος συμπαράστασης προς τους συγγενείς, φίλους και συμπατριώτες τους που βρίσκονται στη “μητέρα-πατρίδα” τους. Πολλοί από αυτούς, έχουν χρόνια ολόκληρα να επισκεφθούν τον τόπο που γεννήθηκαν ή μεγάλωσαν. “Δεν ξεχνούμε την Ελλάδα” λένε με μία φωνή που θέλησαν το περασμένο Σάββατο να την κάνουν να ακουστεί μέσα από την κινηματική πρωτοβουλία “We are all Greeks”. Μία πρωτοβουλία που έχει σκοπό λιγότερο να πείσει για το αν η Ελλάδα είναι η γενέτειρα του ευρωπαϊκού πολιτισμού και περισσότερο να κινητοποιήσει την ευρωπαϊκή και διεθνή κοινή γνώμη ότι αφενός στη θέση των Ελλήνων μπορεί να βρεθούν στο διάβα της ιστορίας και άλλοι λαοί και, αφετέρου, να πιέσει για την αλληλεγγύη που πρέπει τα άλλα κράτη να επιδείξουν προς την Ελλάδα.
Η οργή και η αγανάκτηση, όμως, περισσεύει και εδώ. Ο κύριος στην παρακάτω φωτογραφία ζει τα τελευταία 40 χρόνια στην Αμερική. Έφυγε νέος από την Ελλάδα και σήμερα με την εμπειρία του μεσήλικα δηλώνει θυμωμένος με την πολιτική νομενκλατούρα της χώρας μας. Ζητάει “να εξαφανιστούν όλοι οι πολιτικοί της μεταπολίτευσης και να αναλάβουν οι νέοι άνθρωποι της τύχες του τόπου απο ’δω και μπρος”. Ο κόσμος που είναι γύρω του συμφωνεί μαζί του και ξεσπάσει σε χειροκροτήματα.  
Ο κύριος Γιάννης Αντωνόπουλος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο City της Νέας Υόρκης ήταν εκεί μαζί με τη γυναίκα του. “Ματώνει η καρδιά μας με τα όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα” μου λένε. Θέλουν να βοηθήσουν όπως μπορούν, μα ψάχνουν να βρω τον τρόπο. “Προς το παρόν ήρθαμε εδώ για λόγους συμβολικούς. Περιμένουμε να δούμε και άλλες πρωτοβουλίες ώστε οι Έλληνες της διασποράς να κινητοποιηθούμε ακόμα περισσότερο και να περάσουμε σε ενεργείς πράξεις στήριξης των συμπατριωτών μας”. Η γυναίκα του, Αιμιλία λέει μία μεγάλη αλήθεια. Ότι “αν δεν είμαστε σε αυτές τις δύσκολες ώρες ενωμένοι σαν λαός, τότε δεν καταφέρνουμε τίποτα”. 
Λίγο παρακάτω, ο κύριος με τον κόκκινο σκούφο ήθελε να πει πολλά. Και να ξεσπάσει. Όση ώρα μου μιλούσε, κοίταζα το βλέμμα του. Τα μάτια του γινόντουσαν υγρά όταν η κουβέντα έφτανε στον αδελφό του που ζει στο χωριό τους στην Ελλάδα. “Υπάρχουν μέρες που με παίρνει ο αδελφός μου τηλέφωνο και μου λέει: «αδελφέ, είμαι με 8 ευρώ στην τσέπη και με αυτά πρέπει να περάσω δύο μέρες»”. Όταν τελειώνει τη φράση του, μοιάζει ανακουφισμένος. Μου ζητάει “να μεταφέρω στους Έλληνες που ακούν, βλέπουν και διαβάζουν το σταθμό σας ότι τους αγαπάμε και πονάμε κι εμείς μαζί με αυτούς”. Κάπου ανάμεσά μας την ώρα που μιλάμε είναι ένα μικρό κοριτσάκι. Κρατάει ένα πανό που γράφει “we are all Greeks” και χαμογελάει προς την κάμερα. Την ώρα εκείνη δεν την είχα δει την πιτσιρίκα. Βλέποντας το βίντεο όταν έφθασα σπίτι, σκέφτηκα ότι το κοριτσάκι αυτό απεικονίζει την ελπίδα της αυριανής Ελλάδας, που πρέπει να κρατήσουμε ζωντανή. 
Κλείνοντας, δε μπορώ να κρύψω αυτό που ούτε πολλοί άνθρωποι από αυτούς που βλέπετε στις φωτογραφίες δεν έκρυψαν. Την απογοήτευσή τους για την πλήρη απουσία των προσωπικοτήτων και θεσμικών εκπροσώπων της ελληνικής ομογένειας στην Αμερική, που ενώ όφειλαν να βρίσκονται εκεί, δεν ήταν. Έλλειψη ενδιαφέροντος ή ελλιπής ενημέρωση; Ότι και από τα δύο να ισχύει, δεν μετράει σαν δικαιολογία ή άλλοθι από μέρους τους.
Ίσως είναι τώρα η ώρα να αντιληφθούν ότι για να δηλώνουν την συμπαράστασή τους στους Έλληνες δεν αρκεί απλά να το δηλώνουν σε ομιλίες ενώπιον χειροκροτητών ως επί το πλείστον. Ούτε φυσικά ρόλος των διαφόρων θεσμικών συνδέσμων και οργανώσεων της ελληνοαμερικανικής ομογένειας είναι οι κλειστού τύπου δεξιώσεις και “ροτόντες” που ούτε τους πολλούς απλούς καθημερινούς Έλληνες της διασποράς, όπως αυτοί που βρέθηκαν στο πάρκο Ζουκότι, δεν τους αφορούν ουσιαστικά ούτε την Ελλάδα βοηθούν πραγματικά. Επίσης, ένα ακόμα ερώτημα: πόσο σημαντική θα ήταν άραγε η συμβολή της Αρχιεπισκοπής Αμερικής αν αγκάλιαζε αυτήν την πρωτοβουλία “we are all Greeks” και που όμως δεν φάνηκε εκ του αποτελέσματος να το κάνει. 
Τι μένει απ’ όλα αυτά; Ότι η ψυχή και η καρδιά της Ελλάδας στο εξωτερικό είναι όσοι δεν περιμένουν τίποτε να κερδίσουν από αυτήν. Και τους αξίζει ένα μπράβο. 
Και ένα προσωπικό ευχαριστώ στα πρόσωπα που βλέπετε παρακάτω που με βοήθησαν ώστε στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΣΚΑΪ (εδώ το βίντεο: http://www.skai.gr/player/TV/?MMID=225018 να είναι τους έχω δίπλα μου ώστε με την παρουσία τους να μεταφέρουμε τον παλμό αυτής της κινηματικής προσπάθειας που ξεδιπλώθηκε το περασμένο Σάββατο από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. 

08/02/2012

Σούπερ μάρκετ με 0% ΦΠΑ

Στην Αμερική, το σούπερ μάρκετ δε φορολογείται. Κοινώς η απόδειξη που κόβεις για τα ψώνια, δηλαδή τα στοιχειώδη προϊόντα διατροφής έχουν 0% ΦΠΑ. Σε μία άκρως καπιταλιστική κοινωνία, η μέριμνα προς τον πολίτη και το δικαίωμά του να έχει πρόσβαση στα βασικά είδη διατροφής με μηδενικό φορολογικό συντελεστή αποτυπώνεται με μία τόσο απλή και συνάμα κοινωνικά δίκαιη λύση. Και το ξαναλέω. Αυτό συμβαίνει σε μία κοινωνία στην οποία οι κοινωνικές ανισότητες είναι μεγάλες, όπου το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών είναι ανυπέρβλητο, όπου ο φτωχός έχει εξαιρετικά μικρές πιθανότητες να καταφέρει αυτό να βγει από τη φτώχεια του και να ζήσει το γνωστό αμερικανικό όνειρο άλλων εποχών. 
Γιατί σας τα αναφέρω όλα αυτά; Γιατί έχει σημασία να αντιληφθούμε ότι η άσκηση πολιτικής, και πιο συγκεκριμένα η άσκηση κοινωνικής πολιτικής δεν αρχίζει και σίγουρα δεν τελειώνει στην παροχή διαφόρων ειδών επιδομάτων από άδεια ταμεία, όπως συνέβαινε τόσα χρόνια στη χώρα μας με τις γνωστές συνέπειες. Η κοινωνική πολιτική προς ουσιαστικό όφελος των πολλών μπορεί να γίνει με μέτρα απλά όπως αυτό που σας προανέφερα. Βρίσκω θεμιτό το δικαίωμα μίας κυβέρνησης να φορολογεί με πολύ αυξημένο φορολογικό συντελεστή την αγορά των ειδών πολυτελείας. Βρίσκω ανεκτή την απόφαση μίας κυβέρνησης που θεωρεί ότι όποιος έχει μεγάλη ακίνητη περιουσία πρέπει να φορολογείται γι’ αυτήν. Βρίσκω όμως κοινωνικά ανάλγητη την οικονομική πολιτική μίας κυβέρνησης που προσπαθεί να συλλέξει έσοδα για το κράτος φορολογώντας τα βασικά είδη διατροφής τα οποία χρειάζεται και ο φτωχότερος άνθρωπος με τα λιγοστά χρήματα που έχει.
Δεν έχει χαθεί μόνο το νόημα των λέξεων στην Ελλάδα. Έχει χαθεί και η ικανότητα να εφαρμόζουμε λύσεις που θα μπορούσαν να απαλύνουν σ’ αυτές τις δύσκολες στιγμές τον πόνο και τη δυστυχία που προκαλείται από εξωπραγματικά επώδυνα μέτρα λιτότητας χωρίς προηγούμενο. 
Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουμε πάντα το ίδιο. Από την Ελλάδα δε λείπουν γενικώς κι αορίστως οι ηγεσίες. Λείπουν οι εμπνευσμένες ηγεσίες που μπορούν να βρουν για τους πολίτες τους επιλογές να κρατούν ζωντανά έστω και τα τελευταία οχυρά μέριμνας υπέρ των αδυνάτων σε μία κοινωνία. Και δεν είναι μία και δύο. Είναι πολλές αυτές οι διαθέσιμες επιλογές, αλλά σίγουρα είναι δουλειά της κυβέρνησης του τόπου και όχι των ξένων να τις επινοήσει για εμάς. 

19/01/2012

Το τηλεφώνημα της γιαγιάς μου.

Τελειώνοντας σήμερα το πρωί μία από τις ανταποκρίσεις μου στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ γύρω από το  PSI, το “haircut” του ελληνικού χρέους, τα CDS, τις “ρήτρες συλλογικής δράσης”, τα hedge funds, το ΔΝΤ και πολλά άλλα τόσο “όμορφα” θέματα, το κινητό μου άρχισε να χτυπάει. Βλέπω στην οθόνη τον νούμερο του τηλεφώνου της γιαγιάς μου. Πρέπει να σας πω ότι δεν είναι μία από τις… συνηθισμένες γιαγιάδες που ασχολούνται με το μαγείρεμα. Ή τουλάχιστον όχι μόνο με αυτό. Η γιαγιά μου διαβάζει καθημερινά την οικονομική της εφημερίδα, ενημερώνεται για τις διεθνείς οικονομικές εξελίξεις και φυσικά η μεγάλη της αγάπη είναι το Χρηματιστήριο. Ή τουλάχιστον ήταν, έως ότου αυτό μπήκε στην τροχιά της κατρακύλας.

Σηκώνοντας το τηλέφωνο, άκουσα από την άλλη άκρη του ακουστικού άκουσα τη φωνή της. Χωρίς να με ρωτήσει καν τι κάνω, με παίρνει από τα μούτρα. “Ξέρεις κάτι;” μου λέει. “Προσωπικά και τον κόσμο που σας ακούει δε μας νοιάζει πλέον τι θα κάνει ο Νταλάρα, αν θα μας κουρέψουν 50%, 70% ή 100%. Με νοιάζει να γνωρίζω ότι αυτό θα είναι το τέλος της δοκιμασίας που περνάμε”. Στέκομαι για λίγα δευτερόπλεπτα άφωνος. Τις λέω “τι εννοείς”; Μου απαντάει: “Εννοώ το πολύ απλό πράγμα, ότι πρέπει κάποτε να αρχίσουμε να πιστεύουμε ότι όλο αυτό θα καταλήξει κάπου. Ότι έχουμε λόγο να ελπίζουμε σε κάτι. Ως πότε θα ξυπνάμε κάθε πρωί με το αν είμαστε ένα βήμα πιο κοντά ή πιο μακριά από τη χρεοκοπία;”.

Κλείνοντας το τηλέφωνο, σκέφτηκα πολλά πράγματα, τα οποία δυστυχώς μέσα στη δίνη της καθημερινότητας του ρεπορτάζ και της ανάγκης γρήγορης μετάδοσης των πληροφοριών, ίσως εμείς οι δημοσιογράφοι πολλές φορές ξεχνούμε ότι υπάρχουν ή συμβαίνουν. Όπως για παράδειγμα το πόσο μακρινά είναι όλα αυτά που συζητούμε, γράφουμε και αναλύουμε για το PSI και άλλα τινά, από την αληθινή πραγματικότητα ενός ανθρώπου- από τους πάρα πολλούς- στην Ελλάδα που έχουν μείνει χωρίς δουλειά. Εκείνους που μετρούν τα σεντς στο πορτοφόλι τους για να δουν αν μπορούν να αγοράσουν μία ή δύο ντομάτες στη λαϊκή της γειτονιάς τους. Τις οικογένειες που στερούν από τα παιδιά τους ένα καλό ρούχο ή ένα όμορφο παιχνίδι γιατί πολύ απλά δεν έχουν τα χρήματα να τα αγοράσουν.

Αυτή η κοινωνία, που όσο η Ελλάδα κινείται στους ρυθμούς του PSI, της “τεχνητής χρεοκοπίας”, των hedge funds και του κ. Νταλάρα, είναι ξεχασμένη στο περιθώριο, πρωτίστως από εκείνους που διαχειρίζονται σήμερα στα χέρια τους τις τύχες όλων μας. Εκτός από την Ελλάδα του PSI υπάρχει η Ελλάδα των ξεχασμένων ανθρώπων της. Οι “κόκκινες γραμμές” δεν είναι για να τίθενται μόνο σε σχέση με τη χρεοκοπία της χώρα μας αλλά σε σχέση με τη χρεοκοπία των ανθρώπων της. Η θετική κατάληξη του PSI δεν αρκεί για να δώσει στον Έλληνα την αισιοδοξία που αποζητά. Ίσως τώρα είναι η στιγμή που πρέπει να πιάσουμε το νήμα που θα απεγκλωβίσει την κοινωνία μας από την καταγραφή επώδυνων συμβάντων και θα την οδηγήσει στην ανακάλυψη ενός λόγου για να αρχίσει να ελπίζει ξανά. Το πίστευα αυτό. Το τηλεφώνημα, όμως, ήταν για μένα η αφορμή να το συνειδητοποιήσω. 

14/12/2011

Οι ομολογίες και οι μισές αλήθειες του Τόμσεν

Υπάρχουν κάποια καίρια ζητήματα που απορρέουν από την έκθεση του ΔΝΤ για την ελληνική οικονομία. Αλλά για να μπορέσουμε να τα εξάγουμε, χρειάζεται να αποκρυπτογραφήσουμε πρώτα αυτά που εννοούνται πίσω από τις γραμμές του κειμένου που έχει συντάξει ο Π. Τόμσεν και οι συνεργάτες του. 
Δεν είναι καινούργιο εύρημα να αναφερθούμε στις παρατηρήσεις και τις κίτρινες κάρτες που έδωσε το Ταμείο προς την ελληνική πλευρά. Άλλωστε κάθε μία νέα έκθεση που έδινε το ΔΝΤ στη δημοσιότητα για την Ελλάδα, ήταν γεμάτη από αρνητικούς χαρακτηρισμούς για τα “επιτεύγματα” των ελληνικών αρχών. Τότε τι νέο είναι αυτό που κομίζει στη σημερινή συγκυρία η έκθεση του Ταμείου; Ποιές αλήθειες παραδέχεται και ποιές άλλες άραγε κρύβει; 
Το ΔΝΤ και ο κ. Τόμσεν, με μία καθυστέρηση δύο ετών, αντιλαμβάνεται τις σκληρές αλήθειες που πάνε “πακέτο” με την εξίσου σκληρή ελληνική πραγματικότητα. Κατά πρώτον, γίνεται παραδοχή λαθών από μέρους του. Το είπε ο κ. Τόμσεν απαντώντας στην ερώτηση του ΣΚΑΪ. Ομολόγησε- για πρώτη φορά- ότι το Ταμείο έκανε λάθη κυρίως ως προς το γεγονός ότι υπερεκτίμησε την ευκολία να παταχθεί η φοροδιαφυγή. Έκανε επίσης υπεραισιόδοξες εκτιμήσεις για την διοικητική και διαχειριστική ικανότητα του ελληνικού κράτος να προχωρήσει και να εφαρμόσει με ολοκληρωμένο τρόπο μεταρρυθμίσεις που είτε αυτές αγγίζουν τον τομέα των ιδιωτικοποιήσεων, είτε τις εργασιακές σχέσεις είτε τον δραστικό περιορισμό των δημόσιων δαπανών είτε φυσικά την εκτεταμένη φοροδιαφυγή. Και κυρίως οι εκτιμήσεις, όπως αποδείχθηκε, ήταν ανεδαφικές ως προς τα χρονικά πλαίσια που έχουν τεθεί για την υλοποίησή τους, ως συνέπεια αυτής της αδυναμίας που προαναφέρθηκε. Κατά δεύτερον, ο κ. Τόμσεν, έστω και αργά πάλι, παραδέχεται την αλήθεια ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος δεν είναι βιώσιμο ούτε και ήταν πριν ένα ή δύο χρόνια όταν συνέταξε εξίσου υπεραισιόδοξες εκθέσεις για την δήθεν σταδιακή πορεία μείωσής του. Σήμερα, βγαίνει και λέει ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος δε θα είναι βιώσιμο αν δεν εφαρμοστεί χωρίς αποκλίσεις το πρόγραμμα PSI της 27ς Οκτωβρίου. Αφού πρώτα φυσικά είχε υπεραμυνθεί της συμφωνίας της 21ς Ιουλίου για “κούρεμα” 20%, για το οποίο τώρα ομολογεί την αλήθεια ότι αν ακόμα εφαρμοζόταν στο σύνολό του δε θα ήταν και πάλι αρκετό. Κατά τρίτον, ο κ. Τόμσεν φέρεται να λέει ότι η φοροδοτική δυνατότητα των Ελλήνων έχει πιάσει “ταβάνι”. Το ομολογεί κι αυτό έστω και αργά, αφού το ΔΝΤ- αν και δεν είχε πιέσει ανοιχτά για νέους φόρους- ωστόσο δεν είχε κάνει κάτι για να τους αποτρέψει από τους σχεδιασμούς της κυβέρνησης Παπανδρέου. Θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι ως προς αυτό το σημείο το ΔΝΤ επέδειξε μία δογματική συμπεριφορά για δημοσιονομικούς στόχους που ήταν αδύνατον να πιαστούν σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα κι όμως το ίδιο επέμενε να επιτευχθούν με “όποιο κόστος”. Και εκεί έγκειται η δική του ευθύνη, την οποία έστω και αργά έστω και έμμεσα αναλαμβάνει στα μάτια όσων βλέπουμε και ερμηνεύουμε τις δηλώσεις, 
Από χθες ο κ. Τόμσεν εμφανίζεται περισσότερο γνώστης της αλλόκοτης ελληνικής πολιτικής, διοικητικής, οργανωτικής, κρατικής και κοινωνικής πραγματικότητας. Ή τουλάχιστον τείνει να είναι πιο ρεαλιστής ως προς τα δεδομένα, τα μέσα και τους στόχους μίας αποστολής που από κοινού με τις ελληνικές αρχές υποτίθεται ότι θέλουν να φέρουν εις πέρας, δηλαδή τη ανάκτηση της εμπιστοσύνης της χώρας μας από τις αγορές. Παραπιπτόντως η τελευταία δεν πρόκειται να γίνει πριν το 2021, όπως λέει το ΔΝΤ στην έκθεσή του. Κι αυτό ένα ακόμα δηλωτικό στοιχείο ρεαλισμού από μέρους του σε σχέση με τους ισχυρισμούς που έλεγαν ότι αυτό θα συμβεί σε δύο ή- άντε το πολύ- τρία χρόνια. 
Παρ’ όλα αυτά εκτιμώ ότι ακόμα και τώρα το ΔΝΤ και ο κ. Τόμσεν επαναλαμβάνουν το ίδιο λάθος. Εξακολουθούν να φοβούνται να δουν κατάματα ή να αρνούνται να αποδεχθούν- όπως θέλετε πείτε το- επιμέρους στοιχεία αυτής της πραγματικότητας. Το ένα σκέλος αυτής έχει να κάνει με το στόχο που έχει τεθεί για πλεόνασμα τουλάχιστον 4% μέχρι το 2014. Με δεδομένα όλα τα παραπάνω, μία απλή ανάγνωση των διαφόρων ειδών στοιχείων που υπάρχουν αυτή τη στιγμή, ένας τέτοιος στόχος δεν είναι τίποτα παραπάνω από μία εικασία που είναι εξαιρετικά δύσκολο να εκπληρωθεί. Το άλλος σκέλος αφορά στο πρόγραμμα PSI και τη μείωση του ελληνικού δημόσιου χρέους στο 120% μέχρι το 2020. Ουδείς γνωρίζει αν το τελικό ποσοστό συμμετοχής και οι προϋποθέσεις αυτής της συμμετοχής των ιδιωτών θα καταστήσει επιτεύξιμο αυτόν τον στόχο. Πάντως αυτό που και ο κ. Τόμσεν και τα στελέχη του Ταμείου ξέρουν - και είμαι σε θέση να το γνωρίζω- είναι ότι μία και μία νέα αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους στο άμεσο μέλλον είναι πάρα πολύ πιθανή. Παρά τα όσα για ακόμα μία φορά διακηρύττουν δημόσια… 
Ποιό είναι το συμπέρασμα όλων αυτών; Ότι εδώ που φθάσαμε σήμερα, με την Ελλάδα να βυθίζεται σε μία πρωτόγνωρη ύφεση τουλάχιστον κατά 6% για το 2011, δεν ευθύνονται μόνο η διαχειριστική, διοικητική και πολιτική ανεπάρκεια ενός κυβερνητικού σχήματος που ηγήθηκε τη χώρα τα τελευταία δύο χρόνια- και δυστυχώς παραμένει το ίδιο ως επί το πλείστον και σήμερα- αλλά μερίδιο ευθύνης, και μάλιστα σημαντικό, υπάρχει και στην άλλη πλευρά, αυτή της Τρόικα. Και αν οι εμμονές από μέρους του Ταμείου υποχωρούν -έστω και αργά, αλλά υποχωρούν- αυτό που δεν υποχωρεί μέχρι στιγμής είναι η δυσκαμψία του ελληνικού κράτους να ενσωματώσει ή να δημιουργήσει από μόνο του, να εισηγηθεί και να υλοποιήσει νεωτερικές πολιτικές ενάντια στην κρίση.
Μπορεί πολιτικές του Ταμείου και της Τρόικα να απέτυχαν. Αυτό συνομολογείται από τους πάντες σχεδόν σήμερα. Την ίδια στιγμή ουδείς υπάρχει στην Ελλάδα που σε αντικατάσταση αυτών των αποτυχημένων πολιτικών να είναι σε θέση προτείνει κάτι ουσιαστικό, ρεαλιστικό και καινοτόμο για την έξοδο της χώρας από την παρακμή. Και αυτό είναι εξίσου επικίνδυνο για μας με τους μέχρι σήμερα εμμονικούς δογματισμούς που αποδείχθηκε ότι διακατέχονταν ο κ. Τόμσεν και οι συνεργάτες του για την Ελλάδα. 
22/11/2011

Το κόμμα τους ανήκει. Η χώρα όχι.

Προσωπικά δε ξέρω αν τελικά απαιτηθούν αυτές οι γραπτές διαβεβαιώσεις ή αν είναι απλά ένα τρικ των ξένων εταίρων και δανειστών μας για να στριμώξουν- το ήδη στριμωγμένο- κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης και της ηγεσίας του. 
Αυτό που ξέρω, σίγουρα, και το οποίο αδυνατώ να ανεχτώ, όπως όλοι μας επίσης,  είναι να βλέπω τη χώρα μου να μετατρέπεται σε έναν ατερμάτιστο δραματικό τραγέλαφο πότε με τις ανεύθυνες αποφάσεις Παπανδρέου και πότε με τους προσωπικούς εγωισμούς Σαμαρά. Τη μία η αυτοκτονική πρωτοβουλία ενός πρώην Πρωθυπουργού να θέσει εν αμφιβόλω την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας στο όνομα μίας δήθεν έκφρασης της λαϊκής ετυμηγορίας. Την άλλη η παιδαριώδης συμπεριφορά ενός νυν αρχηγού αξιωματικής αντιπολίτευσης να μη θέλει να υπογράψει πράγματα για τα οποία δηλώνει ότι συμφωνεί. 
Όλα αυτά δε δείχνουν τίποτε άλλο παρά ένα πολιτικό σύστημα που αφού βαρέθηκε να εμπαίζει τους πολίτες του, είπε να κάνει και μία προσπάθεια να παίξει με τα νεύρα και της υπόλοιπης Ευρώπη. Είναι ένα σκηνικό που μόνο σοβαρότητα και υπευθυνότητα από μέρους των πολιτικών δυνάμεων δεν επιδεικνύει. Το παιχνίδι “θα υπογράψουν- δε θα υπογράψουν” οι ηγέτες των κομμάτων το μόνο που πετυχαίνει είναι να εξανεμίζει την όποια δυναμική απέμεινε από ένα ιστορικό βήμα πολιτικής συνεργασίας στη χώρα και την αισιοδοξία που δημιούργησε στο εσωτερικό και την ικανοποίηση στο εξωτερικό. 
Το εγχείρημα Παπαδήμου, παρά τις εξαιρετικές προοπτικές του, δεν πρόκειται να περπατήσει για πολύ, όσο οι αρχηγοί του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ δείχνουν να λειτουργούν λες και εκτός από το κόμμα τους, τούς ανήκει και η χώρα. Στην περίπτωση αυτή τα θύματα θα είμαστε εμείς. Αλλά να μην ξεχνάμε αυτό που συνήθιζε να λέει ο Γάλλος φιλόσοφος Jean- Paul Sartre “στη ζωή δεν υπάρχουν αθώα θύματα”. 

14/11/2011

Πολιτική κρίση με βαθιές ρίζες

 Όλα είναι “πολιτική”. 


Ένα κράτος κυβερνάται από πολιτικούς, η διαχείριση μίας οικονομίας βασίζεται σε πολιτικές αποφάσεις, το ίδιο το μέλλον μας καθορίζεται από τις επιλογές εκείνων που εμείς ως πολίτες αυτής της χώρας εκλέξαμε. Γι’ αυτό και η κρίση που περνάει σήμερα η Ελλάδα, αν και αναμφίβολα είναι μία άνευ προηγουμένου οικονομική κρίση, στην πραγματικότητα είναι μία κρίση που έχει βαθύτατα πολιτικές ρίζες.Είναι μία κρίση πολιτικής αξιοπιστίας, μία κρίση πολιτικής αποτελεσματικότητας, μία κρίση εμπιστοσύνης μεταξύ κοινωνίας και πολιτικού συστήματος. Εν τέλει είναι κατά τη γνώμη μου μία πολύ επικίνδυνη κρίση που απειλεί τη σταθερότητα της ίδιας της Δημοκρατίας μας. 
Λύσεις εύκολες δεν υπάρχουν. Υπάρχουν όμως λύσεις της κοινής λογικής. Λύσεις, οι οποίες ποτέ δε θα προχωρήσουν αν πρώτα απ’ όλα όλοι εμείς δεν αποφασίσουμε να τις επιβάλλουμε. Και, αυτή τη στιγμή, η ελληνική κοινωνία επέβαλε μία τέτοια λύση. Είναι η λύση της πολιτικής συνεννόησης, της συνεργασίας και της συναίνεσης μεταξύ των δύο μεγαλύτερων πολιτικών δυνάμεων του τόπου.Αυτό το εγχείρημα από μόνο του δημιουργεί πολύ υψηλές προσδοκίες. Όχι μόνο στους εταίρους μας στο εξωτερικό, που ελπίζουν ότι η χώρα θα πάψει να κλυδωνίζεται από την παρατεταμένη πολιτική αστάθεια που επιτείνει το ευρύτερο οικονομικό κλίμα διεθνώς. 
Κυρίως όμως δημιουργεί υψηλές προσδοκίες και στο εσωτερικό της Ελλάδας για το τέλος μίας εποχής και την αρχή μίας νέας στην οποία οι στείρες πολιτικές αντιπαραθέσεις, οι ιδεολογικές προκαταλήψεις, τα κομματικά παιχνίδια δεν έχουν θέση. Είναι μία εξέλιξη που από μόνη της συνιστά ένα πολύ θετικό βήμα.  Το οποίο όμως από μόνο του δεν αρκεί. Χρειάζονται να γίνουν πολλά περισσότερα ώστε το νέο κεφάλαιο που άνοιξε στην πολιτική ιστορία του τόπου να μην έχει μόνο αρχή αλλά να έχει και συνέχεια. 
Η χώρα βρίσκεται αυτή τη στιγμή αντιμέτωπη με ένα νέο κίνδυνο εθνικής καταστροφής, στον 21ου αιώνα, που θα συνεπάγεται μία πιθανή ανεξέλεγκτη χρεοκοπία της χώρας, μία πιθανή έξοδός της από το ευρώ και την μελλοντική ευρωπαϊκή και διεθνή της απομόνωσή της για πολλές δεκαετίες. Πολλοί, όλους αυτούς τους μήνες, αναλύοντας την πολιτική κρίση στην Ελλάδα έχουν κατ’ επανάληψη ισχυριστεί ότι για τη σημερινή δραματική κατάσταση της χώρας μας φταίνε οι πολιτικοί που έκλεψαν και η κακοδιαχείριση που έκαναν διεφθαρμένες κυβερνήσεις που βρίσκονταν στο τιμόνι του τόπο τις τελευταίες δεκαετίες. 
Το πολιτικό πρόβλημα στην Ελλάδα είναι πολύ βαθύτερο και δεν περιορίζεται μόνο σε ένα πρωτόγνωρο καθεστώς πολιτικής ατιμωρησίας που μέχρι σήμερα είναι εδραιωμένο στη χώρα μας. 
Εστιάζεται κατά βάσιν σε δύο πολύ ουσιαστικά ζητήματα. Το πρώτο εείναι η έλλειψη πολιτικής συναίνεσης και συνεννόησης των πολιτικών δυνάμεων στην Ελλάδα πάνω στα μείζονα και τα σημαντικά. Αυτό που δεν μπόρεσαν τα πολιτικά κόμματα και οι πολιτικοί στην χώρα μας να αντιληφθούν όσο γρήγορα θα έπρεπε είναι ότι το “μέλλον δεν είναι πια το ίδιο, όπως προβλέπαμε ότι θα ήταν”. Ζούμε σε μία εποχή αλλαγών, που χρειάζονται ευρύτερες κοινωνικές συναινέσεις που δε διασφαλίζονται πλέον από μεμονωμένες πολιτικές δυνάμεις. Σε μία εποχή ταχύτατων οικονομικών, πολιτικών και κοινωνικών εξελίξεων, οι προκλήσεις του αύριο δεν είναι ίδιες με εκείνες του χθες. Αν χθες οι συνταγές επίλυσης των προβλημάτων υπαγορεύονταν από τις ιδεολογίες της αριστεράς ή της δεξιάς, του σοσιαλισμού ή του νεοφιλελευθερισμού, σήμερα τα σύνθετα προβλήματα απαιτούν κάτι παραπάνω από σύνθετες λύσεις. Χρειάζονται πολιτικούς ικανούς, με τους ορίζοντές τους ανοιχτούς, χωρίς δογματισμούς και προκαταλήψεις, αποφασισμένους να θυσιάσουν το προσωπικό και κομματικό τους συμφέρον προς χάριν του εθνικού. Πράγμα που στην Ελλάδα το έχουμε, δυστυχώς, δει ελάχιστες φορές να συμβαίνει. 
Σε δεύτερο επίπεδο, το πρόβλημα της πολιτικής ζωής στον τόπο μας, εδώ και δεκαετίες, είναι ότι παραμένει εγκλωβισμένη στη λογική του νεποτισμού. Νέοι, ικανοί και επαγγελματικά επιτυχημένοι άνθρωποι δεν μπορούν ή δεν θέλουν πλέον να εμπλακούν με την πολιτική στην Ελλάδα. Και αυτό γιατί γνωρίζουν ότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα έχει μετατραπεί σε ένα κλειστό λόμπι ανθρώπων υπηρετώντας είτε τα συμφέροντα των πολιτικών οικογενειών τους είτα συμφέροντα των ίδιων αφού τις περισσότερες φορές πολλοί από αυτούς βλέπουν την πολιτική ως έναν τρόπο εύκολου πλουτισμού. Όσο τα ίδια τα πολιτικά κόμματα δεν είναι έτοιμα να κάνουν τις απαιτούμενες τομές εκσυγχρονισμού τους προσελκύοντας τους κοινωνικά άξιους και όχι τους κομματικά εκλεκτούς, τόσο το πολιτικό σύστημα της χώρας θα βυθίζεται όλο και πιο βαθιά στην υπάρχουσα κρίση αξιοπιστίας
Η πολιτική κρίση όμως δεν μαστίζει όμως μόνο την Ελλάδα. Αλλά υπερβαίνει τα εθνικά μας σύνορα και εκτείνεται σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Ας δούμε όμως  μία ευρύτερη εικόνα. Και αυτή η ευρύτερη εικόνα δείχνει ότι η παρούσα οικονομική κρίση σε ελληνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο θα πυροδοτήσει ακόμα μεγαλύτερες κοινωνικές αντιδράσεις απρόβλεπτης έντασης και δυναμικής. Ήδη δείγματα αυτών των αντιδράσεων είδαμε να εκδηλώνονται σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αλλά ακόμα και εδώ στην Αμερική με το κίνημα “occupy wall street”. Μπορεί τα αιτήματά τους να είναι ετερόκλητα ή ακόμα και αντικρουόμενα, ένα είναι βέβαιο. Ότι οι πολίτες από τη μία έως την άλλη άκρη του Ατλαντικού νιώθουν ότι υποεκπροσωπούνται, ότι οι πολιτικοί ηγέτες και τα πολιτικά συστήματα των σύγχρονων Κοινοβουλευτικών Δημοκρατιών έχουν καταλήξει να είναι υπόλογοι όχι στους πολίτες αλλά σε οικονομικές εξουσίες παγκοσμίως που πλέον βλέπουμε να ανεβοκατεβάζουν κυβερνήσεις, να υποδεικνύουν πολιτικές, ή ακόμα και να εκβιάζουν για αποφάσεις που δεν είναι πάντα προς το συμφέρον των πολλών, δηλαδή του λαού. H ελληνική πολιτική κρίση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πεδίο σύγκρουσης μεταξύ πολιτικής και κοινωνικής εξουσίας, που- μεταξύ άλλων- απαιτεί να επαναπροσδιορίσουμε και το περιεχόμενο και τις λειτουργίες αλλά και την υπόσταση της σύγχρονης Δημοκρατίας. 
Σε μία από τις ομιλίες του, ο πρώην Αμερικανός Πρόεδρος John Kennedy είχε πει ότι “το μέλλον δεν είναι δώρο, αλλά κατάκτηση”. Και για να το κατακτήσουμε δεν αρκεί μόνο να το περιγράφουμε ή να ελπίζουμε γι’ αυτό. Χρειάζεται κάτι παραπάνω. Και αυτό το “κάτι παραπάνω” για την Ελλάδα δεν πρόκειται να έρθει από κανέναν που έχει επενδύσει στο παρελθόν. Είναι υποχρέωση αλλά και ευθύνη της νέας γενιάς Ελλήνων, είτε εντός είτε εκτός χώρας, να πιστέψει ότι η αλλαγή δε συντελείται με καθιστικές διαμαρτυρίες ή δείχνοντας με το δάχτυλο ποίος ευθύνεται για τα λάθη του παρελθόντος. Η πραγματική αλλαγή συντελείται με τη δημιορυγική συνένωση δυνάμεων και προσπαθειών.
Άλλωστε για να αλλάξει η Ελλάδα δε χρειάζονται πολλά πράγματα. Σε ένα από τα ποιήματά του, ο Οδυσσέας Ελύτης είχε γράψει ότι “εάν αποσυνθέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις”

(Το παραπάνω κείμενο είναι μετάφραση στα ελληνικά της ομιλίας που έδωσε ο δημοσιογράφος Θάνος Δημάδης στο ετήσιο συνέδριο του Συλλόγου Φοιτητών της Αμερικής στο Πανεπιστήμιο της Βοστόνης στις 12 Νοεμβρίου 2011 ως καλεσμένος ομιλητής, από κοινού με τον καθηγητή -και κάτοχο της έδρας “Κωνσταντίνος Καραμανλής” στο Πανεπιστήμιο του Tufts- κ. Μιχάλη Ψαλιδόπουλο, σε πάνελ με αντικείμενο την ελληνική κρίση)

21/09/2011

Να μας σώσουν. Ποιοι όμως;

Αυτή τη δεδομένη στιγμή στη χώρα συμβαίνει το εξής παράδοξο. Όλοι οι Έλληνες αντιλαμβάνονται την κρισιμότητα των περιστάσεων. Κανείς ίσως δεν διαφωνεί ότι η Ελλάδα καλείται να πληρώσει σήμερα το τίμημα ενός αλόγιστου δημοσιονομικού εκτροχιασμού δεκαετιών. Οι περισσότεροι συμμερίζονται την ανάγκη να ληφθούν αποφάσεις επώδυνες και αιματηρές ώστε να τεθούν οι βάσεις για μία νέα αρχή. Μα πάνω απ’ όλα είναι ελάχιστοι πλέον εκείνοι που πιστεύουν ότι οι εγκληματικές ευθύνες όσων μας οδήγησαν εδώ που βρισκόμαστε σήμερα μπορούν ξαφνικά να μετουσιωθούν σε δημιουργική ικανότητα τους για την υπέρβαση της κρίσης. 


Οι Έλληνες νιώθουν ότι η χώρα τους δε μπορεί να σωθεί από όσους προσπαθούν να την σώσουν. Από εκείνους, δηλαδή, που έπλασαν αυτό το τερατούργημα του κράτους που ζει με δανεικά και εξέθρεψαν την ιδεολογία μίας κοινωνικής ευημερίας σε γυάλινα ποδάρια. Με άλλα λόγια η σημερινή κρίση στη χώρα μας ανατροφοδοτείται καθημερινά από όσους με πολιτικές μεγαλοστομίες δεσμεύονται, δήθεν, για την επίλυσή της. Το αποτέλεσμα είναι μηδενικό. Και το χειρότερο είναι πως ουδείς υπάρχει που να μπορεί να εγγυηθεί στον ελληνικό λαό ότι τα γραμμάτια που πρέπει να ξεχρεώσει με το παρελθόν του, δεν τον κρατούν τελικά δέσμιο της ίδιας του της υπόστασης.


Τώρα είναι που η Ελλάδα χρειάζεται πολιτικούς που να έχουν το βλέμμα στραμμένο σε αυτό που έρχεται και όχι σε αυτό που φεύγει. Η απουσία μίας αποφασισμένης πολιτικής ηγεσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθιστά εντός των συνόρων ακόμα δυσκολότερη την κατάσταση. Η κυβέρνηση και συνολικότερα το πολιτικό σύστημα κρύβεται πίσω από το γενικότερο έλλειμμα ηγετικοτητας στην Ευρώπη για να δικαιολογήσει τις δικές του ανεπάρκειες. Ο ευρωπαϊκός πήχης είναι χαμηλά και αυτό, δυστυχώς, ευνοεί τη πολιτική μετριότητα στη χώρα μας. Ζητούμενο όμως σήμερα για τους Έλληνες είναι να βρεθεί αυτός ο “κάποιος” που όχι μόνο θα δείξει το δρόμο διεξόδου. Αλλά, το κυριότερο, θα καταφέρει να ενώσει ξανά την διχασμένη ελληνική κοινωνία και μαζί με το εκλιπόν αίσθημα δικαίου και αξιοκρατίας να αποκαταστήσει κάτι που έχουμε απολέσει και χωρίς το οποίο μοιάζει σα να βαδίζουμε στην έρημο χωρίς πυξίδα. 


Χρειαζόμαστε να ξαναβρούμε τον χαμένο μας πατριωτισμό. Όχι με όρους εθνικιστικούς αλλά εθνικούς. Η κυβέρνηση και οι πολιτικοί μας ζητούν από τους Έλληνες και ειδικότερα τις νεότερες γενιές να κάνουν θυσίες, να απολέσουν κεκτημένα και να υποβαθμίσουν το βιοτικού τους επίπεδο, για να αποφύγουν γενικώς και αορίστως μία χρεοκοπία της χώρας. Πριν όμως την οικονομική υπάρχει μία άλλη χρεοκοπία πολύ πιο τραυματική. 


Η χρεοκοπία του έθνους μας για την οποία δε μιλάει κανείς. Και αυτή για να αναστραφεί, απαιτείται ενότητα, όραμα και μία νέα δημοκρατική αναγέννηση της Ελλάδας. Όχι φυσικά με “φιέστες” δημοψηφισμάτων προσχηματικού χαρακτήρα ούτε και με εκλογικές περιπέτειες για την απόκτηση μίας “αυτοδυναμίας” χωρίς περιεχόμενο. Η οικονομική χρεοκοπία ενδέχεται να είναι μη αναστρέψιμη ούτε καν με επιπλέον νέα μέτρα. Θα είναι αναστρέψιμη όταν επιτέλους σε αυτήν τη χώρα η πολιτική συνεννόηση αποκτήσει ουσιαστικό βάθος ώστε, κατά συνέπεια, η εθνική αυτοπεποίθηση μας ως λαός να ανακτήσει ξανά την υπόστασή της. Οι Έλληνες θέλουν να σωθούν. Το δυστύχημα είναι ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κανείς που είτε να θέλει είτε να μπορεί πραγματικά να τους σώσει. Από ανικανότητα ή ιδιοτέλεια θα το κρίνει η ιστορία στις σελίδες της.